|
Skroplenie tlenu i azotu Skroplenia powietrza (następnie tlenu, azotu i tlenku węgla) dokonali w Krakowie w 1883 r. dwaj profesorowie fizyki i chemii Uniwersytetu Jagiellońskiego: Zygmunt Wróblewski i Karol Olszewski. Wyznaczyli również wartości krytyczne skroplonych gazów. Karol Olszewski (1846 - 1915) studiował na Uniwersytecie Jagiellońskim na wydziale matematyczno-fizycznym i chemiczno-przyrodniczym. Pierwsze doświadczenia prowadził przy użyciu własnoręcznie udoskonalonej sprężarki, skraplając i sprężając bezwodnik węgla. Pracę doktorską obronił w Heidelbergu, po czym wrócił na macierzystą uczelnię, gdzie uzyskał tytuł profesora nadzwyczajnego. Zygmunt Wróblewski (1845 - 1888) studiował na Uniwersytecie kijowskim; następnie (po sześciu latach zesłania za udział w powstaniu styczniowym) w Berlinie i w Heidelbergu, na Uniwersytecie w Monachium obronił pracę doktorską i w 1876 został docentem na Uniwersytecie w Strasburgu. Z problematyką skraplania gazów spotkał się w Paryżu, w École Normale Superieure u profesora Cailleta. Kiedy zaproponowano mu objęcie katedry fizyki na Uniwersytecie Jagiellońskim, przyjechał do Krakowa, gdzie zajął się badaniem gazów i szybko nawiązał współpracę z Karolem Olszewskim. 29 marca 1883 r. skroplili nową metodą tlen, a 13 kwietnia tego samego roku - azot. W 1888 r. podczas prac nad właściwościami fizycznymi wodoru ciężkiemu poparzeniu uległ Zygmunt Wróblewski i wkrótce zmarł w krakowskim szpitalu. Karol Olszewski kontynuował doświadczenia za pomocą udoskonalonego aparatu kaskadowego Picketa,. stosując jako czynniki chłodzące dwutlenek węgla, wrzący etylen w próżni i wrzący azot lub wrzące powietrze. Metoda Olszewskiego polegała na kolejnym skraplaniu poszczególnych gazów. W 1895 r. skroplił i zestalił argon. Tego samego roku na posiedzeniu Royal Society w Londynie wygłosił referat o wynikach swoich badań.
|