Kazimierz Wielki jest niewątpliwie jednym z najwybitniejszych władców Polski. Kiedy obejmował tron w roku 1333, kraj nasz, w efekcie rozbicia dzielnicowego przeprowadzonego w 1138 przez Bolesława Krzywoustego, który pragnąc uniknąć konfliktów pomiędzy swoimi pięcioma synami podzielił między nich państwo, był zaledwie zlepkiem dwóch prowincji: Małopolski i Wielkopolski oraz Kujaw i ziem Łęczyckiej, Sieradzkiej i Sandomierskiej. Pozostałe obszary - Pomorze Gdańskie i Zachodnie, Śląsk, Mazowsze, Ziemia Lubuska - znajdowały się w obcych rękach. Dwa wieki sporów i niesnasek, zakończonych przez ojca Kazimierza Wielkiego, Władysława Łokietka, starającego się z powrotem scentralizować kraj, spowodowały, że Polska, dawniej szanowana i poważana w całej Europie stała się państwem słabym i pełniącym marginalną rolę na międzynarodowej arenie politycznej. Dlatego też młody król miał niełatwe zadanie - kontynuując dzieło ojca musiał odbudować jej dawną świetność: przywrócić utracone terytoria, zapełnić pusty skarbiec i zapewnić spokój i dobrobyt swoim poddanym.

Kazimierz Wielki nie miał łatwego zadania - zacofanie polskiego społeczeństwa, problemy finansowe państwa a także niepopularne decyzje polityczne powodowały niechęć ze strony znacznej części wielmożów zarówno w Polsce, jak i poza jej granicami. Mimo tego w krótkim czasie polski król odbudował wewnętrznie kraj, na mocy zaś traktatów i układów z władcami ościennymi odzyskał część utraconych ziem, a także przyłączył do Polski pozostającą dotąd poza jej granicami Ruś Halicką.

Dzięki nowym terytoriom Polska i jej mieszkańcy zaczęli się zmieniać. Wpływ religii i kultury spowodował, że nasz kraj stał się krajem tolerancji religijnej, koniecznej aby mieszkające w jednym państwie różne nacje mogły żyć w pokoju. Stąd też do Polski zaczęli napływać Włosi, Żydzi, Flamandowie, Wołosi, Niemcy, Anglicy, Francuzi... Biegnący przez polskie ziemi najwygodniejszy szlak lądowy z Zachodu na Wschód spowodował gwałtowny rozwój kupiectwa, handlu, rolnictwa, górnictwa i rzemiosła, te zaś z kolei podniosły znacząco standard życia mieszkańców Polski. Odbudowano zniszczone miasta i założono nowe, otoczone silnymi fortyfikacjami, zapełnił się królewski skarbiec, Kazimierz skodyfikował prawo i przeprowadził reformy: monetarną i wojskową, dzięki której armia polska stała się istotną siłą w Europie. Sam król również zdobywał coraz to większy szacunek. Mądra polityka zjednała mu przychylność większości europejskich władców, szczególnie ceniono jego umiejętność zawierania korzystnych dla Polski, mimo pozornych ustępstw, układów.

Czy wiesz, że... Ponad sto lat po śmierci Kazimierza Wielkiego, na założonym przez niego uniwersytecie kształcił się jeden z największych uczonych średniowiecznych, autor "De revolutionibus orbium coelestium", twórca system heliocentrycznego, człowiek, który "wstrzymał Słońce, ruszył ziemię" - Mikołaj Kopernik. Król, kiedy tworzył swoją uczelnię nie przypuszczał zapewne ilu wielkich ludzi opuści mury jego szkoły, która przetrwała przez ponad sześć wieków, do dziś kształcąc miliony studentów ze wszystkich krajów świata.

Rozkwit i dobrobyt Polski, tolerancja oraz swobodne mieszanie się kulturowych wpływów Wschodu i Zachodu sprowadziły również na nasze ziemie wielu uczonych z różnych krajów Europy. W roku 1364 w Krakowie, ówczesnej stolicy kraju, powstał jeden pierwszych w środkowej Europie uniwersytetów, który bardzo szybko zyskał sobie międzynarodową sławę. Uniwersytet, nazwany później Jagiellońskim od imienia króla Jagiełły, jego odnowiciela, kształcił studentów głównie w trzech dziedzinach: prawie, medycynie i naukach wyzwolonych.

Nie darmo więc mówi się o Kazimierzu Wielkim, że "zastał Polskę drewnianą, zostawił murowaną". W chwili swojej śmierci w roku 1370 pozostawił monarchię jak na owe czasy nowoczesną, bogatą i liczącą się w całej Europie. Nie pozostawił jednak potomka, który objąłby po nim tron. Dlatego też na nim właśnie kończy się panująca w Polsce od początków X wieku dynastia Piastów.