Telewizja w Polsce

Podobnie jak w przypadku radia publicznego, telewizja publiczna zajmuje czołową pozycję na polskim rynku medialnym. Oto jak kształtują się udziały w rynku oglądalności największych polskich stacji.

Nawet biorąc pod uwagę omówione wyżej ograniczenia dostępu widzów do sygnału naziemnego telewizji TVN, nie ma wątpliwości: spośród wielu możliwości programowych Polacy chętnie wybierają telewizję publiczną. Dlaczego tak się dzieje? Gdy porównamy jakiego rodzaju programy emitują poszczególne stacje telewizyjne w Polsce, stwierdzimy, że procentowy udział programów rozrywkowych oraz filmów w ramówce TVP1 i TVP2 właściwie niewiele odbiega od tego, co serwuje stricte komercyjna konkurencja. Oto pomiary AGB Polska z kwietnia 2003 r. :

Udziały procentowe typów programów w tygodniowych emisjach stacji telewizyjnych

Niewątpliwie jest jeszcze jedno źródło sukcesu TVP. Chodzi o utrwalone przez dziesięciolecia przyzwyczajenia, z czasów, gdy Polacy nie mieli alternatywy dla telewizji publicznej. Na przykład w powszechnej świadomości utrwaliła się godzina rozpoczęcia emisji głównego programu informacyjnego dnia. Jest nią 19.30.

Porządek codziennej ramówki oraz dobór w kolejne wieczory tygodnia konkretnej oferty filmowej przez TVP, determinuje w znacznym stopniu układ ramówek konkurencji. Tym niemniej zasługa zarządzających telewizją publiczną polega na umiejętnym dostosowaniu oferty programowej stacji do oczekiwań widzów. Dość powiedzieć, że od lat w comiesięcznych badaniach telemetrycznych najbardziej oglądanych programów wszystkich polskich stacji telewizyjnych zdecydowanie dominują produkcje TVP.

Umiejętne łączenie komercji oraz celów edukacyjnych i kulturotwórczych przez Telewizję Polską zostało docenione przez instytucje europejskie. Komitet Telewizyjny i Departament Telewizji Europejskiej Unii Nadawców (EBU) wyróżnił TVP za osiągnięcia w 2002 r. Doceniono poziom realizacji misji publicznej, utrzymanie wysokich standardów programowych, stabilność finansową, kontrolę kosztów, utrzymanie widowni na bardzo wysokim poziomie, funkcjonowanie i rozwój w wysoce konkurencyjnym otoczeniu, wiodącą rolę w rozwoju technologii cyfrowej oraz gotowość do otwarcia nowych kanałów tematycznych.

Jednym z kanałów polskiej telewizji publicznej, o którym warto szerzej powiedzieć to działająca od ponad dziesięciolecia TVP Polonia. Ma ona wielkie zasługi w utrzymywaniu więzi i komunikowaniu się z polonią zagraniczną. Stacja emituje specjalnie przygotowany program dla widzów zagranicznych polskiego pochodzenia, który jest transmitowany drogą satelitarną. Warto wspomnieć, że przystosowując polskie filmy do emisji w TVP Polonia, umieszcza się dodatkowo napisy w języku angielskim na dole ekranu. Telewizja ułatwia w ten sposób zapoznawanie się z polszczyzną również kolejnym pokoleniom widzów o polskich korzeniach.

Stacje komercyjne Polsat i TVN konkurując z telewizją publiczną starały się koncentrować na wybranych segmentach widowni. Polsat, debiutując jako pierwszy na rynku, początkowo stawiał na programy z zakresu tzw. kultury masowej obejmującej superhity kinowe oraz sport. Z kolei TVN od kilku lat konsekwentnie adresuje swoją ofertę programową przede wszystkim do młodej widowni dużych miast, czyli do segmentu widzów, który jest najbardziej poszukiwany przez reklamodawców.

Postawienie w 2001 r. przez TVN na sprawdzone w Europie widowiska reality show ("Big Brother") okazało się strzałem w dziesiątkę. Stacja nie tylko odkryła, że Polacy podzielają gusty dominujące w innych krajach europejskich, ale potrafiła też zarobić na interaktywności, związanej z nowymi technologiami (sms, Internet). Szefowie TVN-u trafnie spostrzegli gotowość polskiego audytorium do uczestniczenia w nowym rodzaju rozrywki, wymagającym korzystania przez widzów z nowych technologii komunikacyjnych.

Obraz polskiego rynku telewizyjnego byłby niepełny, gdybyśmy nie wspomnieli, że oprócz telewizji działających na zasadzie "open-to-air", czyli nadających niekodowany program drogą naziemną, istnieje w naszym kraju kilkadziesiąt polskojęzycznych kanałów dostępnych drogą satelitarną i w sieciach telewizji kablowej.

Warto zwrócić uwagę na nadającą od połowy 2003 r. via satelita TV Trwam, stację o charakterze religijnym. To druga próba w Polsce powołania do życia stacji telewizyjnej przez środowiska związane z Kościołem Katolickim. Pierwszą próbą była TV Puls, założona przez Zakon Franciszkanów. Stacja miała ambicję łączyć komercję z zadaniami misyjnymi właściwymi dla Kościoła. Okazało się, że właściciele Pulsu nie zdołali zapewnić finansowania telewizji w dłuższym okresie. Obecnie Franciszkanie usiłują reaktywować TV Puls szukając współpracy z nową firmą producencką. Z kolei wspomniana TV Trwam to inicjatywa oo. Redemptorystów, zapowiadana jako telewizyjna wersja katolickiej stacji radiowej Radio Maryja. W odróżnieniu od Pulsu telewizja Trwam nadawana będzie wyłącznie przez satelitę i telewizje kablowe.

W polskich telewizjach kablowych i za pośrednictwem satelity odbierać można oprócz oryginalnych polskich stacji telewizyjnych, jak wspomniane Puls i Trwam, liczne zagraniczne stacje w polskich wersjach językowych, takie jak choćby: Discovery, Eurosport czy filmowe Ale Kino, TCM, Europa Europa i in. Dodajmy, że obecnie ponad połowa gospodarstw domowych w Polsce ogląda telewizję właśnie za pośrednictwem kablówki, własnej anteny satelitarnej bądź korzystając z płatnego dekodera satelitarnej platformy cyfrowej. Oznacza to, że polski telewidz ma autentyczny wybór, a konkurencja między stacjami telewizyjnymi jest zaostrzona.