KULTURA POLSKA

Spieszmy się kochać ludzi tak szybko odchodzą
zostaną po nich buty i telefon głuchy
tylko to co nieważne jak krowa się wlecze
najważniejsze tak prędkie że nagle się staje
potem cisza normalna więc całkiem nieznośna
jak czystość urodzona najprościej z rozpaczy
kiedy myślimy o kimś zostając bez niego

Nie bądź pewny że czas masz bo pewność niepewna
zabiera nam wrażliwość tak jak każde szczęście
przychodzi jednocześnie jak patos i humor
jak dwie namiętności wciąż słabsze od jednej
tak szybko stąd odchodzą jak drozd milkną w lipcu
jak dźwięk trochę niezgrabny lub jak suchy ukłon
żeby widzieć naprawdę zamykają oczy
chociaż większym ryzykiem rodzić się niż umrzeć
kochamy wciąż za mało i stale za późno

Nie pisz o tym zbyt często lecz pisz raz na zawsze
a będziesz tak jak delfin łagodny i mocny

Spieszmy się kochać ludzi tak szybko odchodzą
i ci co nie odchodzą nie zawsze powrócą
i nigdy nie wiadomo mówiąc o miłości
czy pierwsza jest ostatnią czy ostatnia pierwszą

Jan Twardowski "Spieszmy się"

WSTĘP

W przededniu zjednoczenia Europy polska kultura staje przed szczególną szansą. Po zburzeniu muru berlińskiego niektórzy spoglądają na tę część kontynentu z nadzieją, oczekując ex Oriente lux - zastrzyku jakichś ożywczych egzotycznych sił, świeżych inspiracji. Co stanowi o odrębności sztuki w tej stronie świata, jaki może być polski wkład wnoszony w dzieło kulturowej integracji?

Kultura polska, w której wciąż żywa jest pamięć "Rzeczpospolitej wielu narodów", to "kultura pogranicza", powstała w samym centrum Europy. Łączy tradycję Wschodu i Zachodu - mistycyzm prawosławia z łacińskim antykiem, żywy kult ikony z tradycją żydowskich chasydów, barokową mitologię sarmatów z malowniczą kulturą ludową. W Polsce, na skrzyżowaniu Europy, powstał szczególny splot tradycji kulturowych, do którego wciąż odwołują się artyści i pisarze. Bezustanny dialog z przeszłością, uparty, często obsesyjny "powrót do korzeni", cechuje nawet sztukę awangardową, która także włącza się w budowanie zbiorowej i osobistej tożsamości.

Wkład polskich artystów w rozwój sztuki światowej jest bezsprzeczny. W powszechnej świadomości zaistniały "polskie szkoły": filmowa, plakatu, poezji. Przywołujemy tu tylko wybrane zjawiska, niektóre dla przypomnienia - bo są znane nie tylko tym, którzy interesują się daną dziedziną - inne, aby zastanowić się, co sprawia, że np. do małej wsi na wschodnich rubieżach Polski zjeżdżają ludzie z całego świata?

Sztukę polską dzieli od kultury Zachodu kolosalny dystans historycznego doświadczenia, które może być ważną lekcją dla całej zjednoczonej Europy. Istotną racją bytu polskiej literatury i sztuki II połowy XX wieku był obywatelski bunt, podtrzymywanie godności w czasach niegodziwych, obrona duchowej suwerenności wobec ograniczeń. Także i dzisiaj polscy artyści nie boją się stawiać ważnych pytań, nie wahają się przed odwołaniem do podstawowych wartości, nie uciekają od dyskusji na temat społecznej roli i powinności sztuki. Polska sztuka wciąż wraca do tematu wolności, chce coś znaczyć i ma poczucie misji - może to właśnie czyni ją szczególnie atrakcyjną, może tej żarliwości i wiary zazdrości jej czasem współczesna kultura Zachodu, cierpiąca na postmodernistyczny "kryzys znaczeń"?

Pomocne linki:

www.mk.gov.pl

www.iam.pl

Instytuty Kultury:

http://www.msz.gov.pl/Instytuty,polskie,za,granica,1207.html