Zygmunt III Waza nie znalazł zaszczytnego miejsca w poczcie królów polskich. Kiedy w roku 1586 wstępował na tron nikt nie przypuszczał, jakie konsekwencje fakt ów za sobą pociągnie. Od samego początku miał wielkie szanse, aby stać się królem, o jakim Polska marzyła od śmierci ostatniego z Jagiellonów, Zygmunta Augusta. Dwie poprzednie elekcje nie były dla naszego kraju zbyt szczęśliwe. Wyniesiony na tron brat francuskiego króla Henryk Walezy uciekł z kraju po niespełna czterech miesiącach panowania, obrany natomiast przez szlachtę siedmiogrodzki książę Stefan Batory ożeniony z ponad pięćdziesięcioletnią Anną Jagiellonką zmarł bezpotomnie. Kolejny król miał być rozwiązaniem problemów dla całego kraju.

Młody władca pochodził po kądzieli z dynastii jagiellońskiej - jego matką była rodzona siostra Anny, córka Zygmunta I Starego i Bony Sforzy, Katarzyna Jagiellonka, ojcem zaś król Szwecji, Jan III. Dlatego też Zygmunt III od początku królowanie w Polsce traktował jako stan przejściowy w oczekiwaniu na należną mu koronę szwedzką. Niestety odbiło się to na jego polityce zewnętrznej - przed koronacją przejawiał zdecydowanie nastroje antyhabsburskie, co zadecydowało o jego właśnie wyborze na tron polski, zasiadłszy natomiast na nim począł Habsburgów popierać. Gotów był im nawet oddać kraj w zamian za pomoc w zdobyciu szwedzkiego tronu, jakiej mieliby mu udzielić po śmierci jego ojca Jana III. Okazało się bowiem, że protestanccy Szwedzi nie chcą króla - katolika i woleliby jego stryja Karola, księcia Sudermandii. Przekonany jednak o swoich niezbywalnych prawach do tronu Zygmunt III Waza rozpoczął walkę o koronę, która trwała przeszło dwadzieścia lat. Celowi swojemu podporządkował również wszystkie działania jako król Polski. Wspomniane już układy z Habsburgami doprowadziły do uwikłania się Polski, na mocy tajnego porozumienia niemieckiej dynastii i Zygmunta III o wzajemnej pomocy w razie buntu poddanych, w cesarskie konflikty z Czechami i Węgrami, choć i własnych nam nie brakowało. Z jednej strony państwo polskie prowadziło wojnę na Wschodzie, udzielając poparcia samozwańczemu carowi Rosji Dymitrowi (w latach 1609 - 1611 wojska polskie oblegały Smoleńsk, w 1610 hetman Stefan Żółkiewski zwyciężył w bitwie pod Kłuszynem), z drugiej zaś cały czas wisiała nad nim groźba najazdu szwedzkiego. W roku 1600 bowiem wybuchła wojna o Inflanty, które sprzymierzywszy się z Karolem Sudermańskim postanowiły oderwać swoje tereny od Polski. Powodem niezadowolenia były nadania dla panów polskich i litewskich, a pominięcie przy podziale dóbr rdzennej szlachty inflanckiej. Wojna trwała w dwóch etapach ponad dwadzieścia lat (1600 - 1611 i 1617 - 1622) i mimo niezwykle zajadłych walk (1605 - zwycięstwo Jana Karola Chodkiewicza w bitwie pod Kircholmem) nie przyniosła spodziewanych rezultatów - Polska na mocy pokoju w Mitawie utraciła część Inflant, w tym kontrolującą handel u ujścia Dźwiny Rygę.

Czy wiesz, że... Około roku 1596 król Zygmunt III Waza przeniósł stolicę Polski z Krakowa do Warszawy. Tam też rozbudował stojący w centrum miasta zamek, który od tej pory stał się oficjalną siedzibą władców Polski. Obecnie na Placu Zamkowym stoi jeden z nielicznych pomników upamiętniających tego króla, zwany Kolumną Zygmunta. Jest to ulubione miejsce spotkań wszystkich warszawiaków.

Panowaniu Zygmunta III Wazy nie została oszczędzona również wojna z potęgą turecką. Interwencja polska w momencie buntu przeciw Habsburgom poddanych czeskich i węgierskich spowodowały odwet Turków na Polsce. Jednym z buntowników był bowiem lennik sułtana Osmana II, siedmiogrodzki książę Gabor Bethlen. Zła ocena sytuacji dokonana przez polskiego króla doprowadziła do konfliktu z jedną z najlepiej wyszkolonych i największych armii w owym czasie. Wojna trwała od lipca 1620 roku do października 1621 i po czterotygodniowym oblężeniu Chocimia, którego Turcy nie zdołali jednak zdobyć, zakończyła się układem pokojowym, na mocy którego zostały przywrócone dobre stosunki między oboma państwami. Ponadto Polacy zobowiązali się powstrzymywać Kozaków a Turcy Tatarów przed łupieżczymi wyprawami w głąb swoich terytoriów.

Czasy panowania Zygmunta III oprócz wikłania się w przeróżne konflikty zbrojne to również okres zaprzestania jakichkolwiek reform wewnętrznych państwa. Mimo potrzeby nie zostały przeprowadzone reformy skarbowa, wojskowa, elekcji, nie został poprawiony stan bezpieczeństwa wewnętrznego. Aż do samej śmierci 30 kwietnia 1632 roku, przez prawie czterdzieści pięć lat panowania, król czuł się obco w kraju swojej matki i walczył o powrót na tron Szwecji, podporządkowując temu celowi wszystkie swoje wysiłki.